INTERNATIONAL NEWS : ਜ਼ਰਾ ਸੋਚੋ… ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਗਏ, ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ…ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਾਰੀ ਆਈ ਨੌਕਰੀ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ, ਤਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਗਈਆਂ! ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਹੁਣ ਯੂ. ਕੇ. ’ਚ ਨੌਕਰੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਯੂ. ਕੇ. ਵਿੱਚ ਵਰਕ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਹੱਦ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀਜ਼ਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, 25 ਸਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਯੂ. ਕੇ. ’ਚ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਨੌਕਰੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕਰੀਬ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਪਰ ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵੀਜ਼ਾ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਖਰਚਾ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸਕਿਲਡ ਵਰਕਰ ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਹੱਦ 2024 ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 35 ਹਜ਼ਾਰ 409 ਡਾਲਰ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਤੱਕ ਇਹ ਲਗਭਗ 52 ਹਜ਼ਾਰ 303 ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 56 ਹਜ਼ਾਰ 358 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਮਤਲਬ ਸਾਫ਼ ਹੈ—ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ’ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਏ.ਆਈ. ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ‘ਰਿਵਰਸ ਬ੍ਰੇਨ ਡ੍ਰੇਨ’ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਭਾਰਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਜ਼, ਮਹਿੰਦਰਾ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਅਤੇ ਐਕਸਿਸ ਬੈਂਕ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਲਈ ਮੌਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 9 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂ. ਕੇ. ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉੱਥੇ ਦੇ ਵਧਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਪਰੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਲਿਆ ਕਰਜ਼ਾ ਵੀ ਚੁਕਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਾ ਹੀ ਹੱਲ ਨਹੀਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਯੂ. ਕੇ. ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੀਜ਼ਾ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਧਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ 53 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਜ਼ਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਪਰਤਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੜ੍ਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਮੁੰਬਈ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਹੁਣ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣਾ ਹੀ ਸਫਲ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ।ਨੌਜਵਾਨ ਵੀਜ਼ਾ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ? ਕੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ‘ਰਿਵਰਸ ਬ੍ਰੇਨ ਡ੍ਰੇਨ’ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਣਗੀਆਂ? ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇਗੀ।